Meisjes en jongens

Uit onderzoek in de jaren zeventig bleek dat meisjes en jongens vaak heel verschillend werden getypeerd in boeken. Jongens waren heldhaftig, slim en stoer, en namen de leiding. Meisjes waren onzeker, volgzaam en lief. Deze stereotypen zijn, vooral als er jongere kinderen worden opgevoerd, niet meer zo sterk als ze waren. Meisjes zijn niet meer automatisch banger dan jongens, en jongens zijn vaak niet slimmer of stoerder: het omgekeerde lijkt soms het geval.

Een verschil dat wel zichtbaar is, is dat jongens vaak heldhaftiger zijn dan meisjes. Ze redden mensen (of andere figuren), ze oefenen daarvoor…

Uit: De gorgels (2015). Illustratie Rick de Haas

 

 

 

 

 

 

 

of ze nemen de schuld op zich…

Uit: Een konijn voor Lot (2003). Illustratie Dagmar Stam

 

 

 

 

 

 

 

Tegelijkertijd zijn er veel boeken waarin meisjes meer durven dan jongens, en de leiding nemen.

Uit: Spekkie en Sproet, speurdershandboek (2013). Illustratie Juliette de Wit

 

 

 

 

 

 

 

Boeken voor kinderen vanaf tien jaar
In de boeken voor iets oudere kinderen worden de verschillen groter. Het aantal afbeeldingen in de boeken voor deze leeftijdsgroepen wordt tegelijkertijd kleiner. Karaktereigenschappen, gedachten en gedrag van de personages komen vooral in de tekst naar voren. Meisjes en jongens die in de boeken voorkomen, worden meer stereotype voorgesteld dan jongere kinderen.

Voor meisjesfiguren in de boeken voor kinderen vanaf ongeveer tien jaar geldt vaak:

  • Ze willen populair zijn
  • Ze zijn verliefd/ willen een vriendje
  • Ze zijn veel bezig met hun uiterlijk; hoe ze eruit zien is hun grootste zorg
Uit: Dagboek van een muts, in de spotlights (2013). Illustratie: Rachel Reneé Russell

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor jongensfiguren in boeken voor kinderen vanaf ongeveer tien jaar geldt vaker:

  • Ze hebben interesses/ hobby’s
  • Ze zijn heldhaftig/ lossen iets op
  • Ze zijn zelfstandig

 

Meisjes- en jongensboeken
Bepaalde boeken voor kinderen van alle leeftijden worden vaak specifiek als meisjesboek of jongensboek gepresenteerd, of zijn beschikbaar in een meisjes- en een jongensvariant. Deze geven een goede illustratie van wat het betekent om een meisje of een jongen te zijn. Hoe hoor je dan te zijn? Hoe hoor je eruit te zien? Waar hoor je van te houden?

 

Unknown9200000012512670

Bijvoorbeeld stickerboeken.

Voor meisjes zijn er paarden, ballerina’s en leuke meisjes die met elkaars haar bezig zijn. Daarnaast staan er bloemen op de voorkant. Voor jongens zijn er ‘gevaarlijke dieren’ te zien, actiefiguren en dingen die met sport te maken hebben.

 

Of tekenboeken.

Bij het tekenboek voor jongens staat er een stoere man 9200000047439667 9200000047439659met een bijl op de voorkant (een held?), naast dino’s, vliegende schotels en een fantasiefiguurtje. Bij het boek voor de meisjes staat er een ‘gewoon’, vriendelijk kijkend meisje met een verfpot in haar hand op de kaft. Verder veel bloemen, planten en vogels; aardige, ongevaarlijke dieren. Er is ook een soort prins te zien (die een aanzoek doet?).

 

Van ‘het stoere jongens kleurboek’ is geen meisjesvariant te vinden, en van ‘Topmodel’ geen jongensversie. Daarom vergelijken we deze twee boeken met elkaar.

10040040118104481001004011545696Op de voorkant van het topmodelboek is een meisje te zien, met heel lange haren en grote, opgemaakte ogen, die de kijker schuin aankijkt. Ze aait een hond. Op de achtergrond bloemen. Bij het stoere jongens kleurboek zijn er geen menselijke figureren te zijn, maar onder andere vissen, noormanhelmen, fantasiefiguren en onderzeeërs. 

Zo zouden we nog even verder kunnen gaan: er zijn allerlei varianten van meisjes- en jongensboeken. Dat is niet alleen in Nederland het geval, maar ook bijvoorbeeld in Engeland. Daar is een campagne gestart waarbij uitgeverijen opgeroepen worden om de genderindicaties achterwege te laten: let books be books. Het lijkt erop dat dit redelijk succesvol is; meerdere uitgeverijen hebben aangegeven boeken niet meer te zullen categoriseren als meisjes- of jongensboeken. Het is overigens nog wel de vraag of dit zal betekenen dat deze boeken niet meer gemaakt worden; ook als er niet bijstaat dat het ‘voor jongens’ of ‘voor meisjes’ is, zullen boeken zoals de bovenstaande nog wel als zodanig herkend worden. Maar wie weet, misschien zakken bepaalde associaties op een gegeven moment weg, als ze niet actief worden benoemd.